Trang chủ > Tản mạn > NẤU CANH HOA LÝ

NẤU CANH HOA LÝ

Bài đã đăng Tuần báo Trẻ (Texas, USA)

Thời buổi “sóng thần giá” đang hoành hành ở Việt Nam, muốn nấu được tô canh bông thiên lý nho nhỏ cũng mất 20 ngàn đồng tép (200 gram), 15 ngàn đồng bông (300 gram), gia vị 5 ngàn đồng, chất đốt 10 ngàn đồng. Vị chi tô canh một người ăn trị giá 50 ngàn đồng, cả nhà gồm 2 vợ chồng và hai đứa con phải nấu ít nhất 2 tô bằng 100 ngàn, một cái giá mà gia đình người lao động bình thường không dám mơ tưởng tới. Còn thưởng thức canh bông thiên lý mùa mưa thì tôi không dám bàn (hay xúi) ai nấu hết, ai có “gan” thì cứ tự thử nghen!

Hồi xưa, phụ nữ nông thôn miền Bắc dù nghèo cũng có thể: “Thương chồng nấu cháo le le/ Nấu canh hoa lý, nấu chè hạt sen”. Bây giờ, tôi xin “hiến kế” cho mấy cô, mấy chị thu nhập thấp nhưng “lỡ” có lòng thương chồng con thì nên “mời” mấy anh, mấy chú với mấy cháu “ăn” hàm thụ canh bông thiên lý nấu tép ở đây vậy, chớ biết làm sao?

Bên Tây, người ta kỳ công “ngâm kíu” thiệt kỳ cà kỳ cạch một thời gian dài mới lai tạo ra một loài hoa hồng xanh đã mừng hí hửng, ở ta không cần “ngâm kíu” gì ráo nhưng đã có sẵn một loại bông có màu xanh lục là bông thiên lý. Hồi nhỏ, tôi thường nghe người ta hát ru: “Tóc em dài em cài bông hoa lý/ Miệng em cười anh để ý anh thương!”, mà đâu có biết hoa lý là hoa gì. Người miền Nam không trồng hoa lý, nên cũng không biết hoa lý còn là một món ăn ngon.

Lớn lớn một chút, tôi mới biết hoa lý tức là bông thiên lý, là bông nhưng được người miền Bắc coi như một thứ rau phổ biến ở thôn quê, chế biến làm món ăn rất ngon. Không biết bông thiên lý nó đẹp đến cỡ nào mà từ anh chàng nông dân đến các bậc văn nhân lãng mạn miền Bắc “hâm mộ” hoa thiên lý quá xá. Cái khăn mỏ quạ, mớ tóc bỏ đuôi gà lúc la lúc lắc, cái áo tứ thân cánh sen và cái thắt lưng màu xanh hoa lý thấp thoáng trong ngày lễ hội làm ngây ngất biết bao chàng trai trẻ: “Cỏ nằm trên mộ đợi thanh minh/ Tôi đợi người yêu tới tự tình/ Khỏi lũy tre làng tôi nhận thấy/ Bắt đầu là cái thắt lưng xanh” (Mùa xuân xanh – Nguyễn Bính).

pic

Hoa thiên lý em cài trên tóc

Nhà thơ Nguyễn Bính kể: “Làng Vân Cát quê mình có Hội Phủ Giày thật tuyệt, từ bé mình đã mê những sắc màu xanh đỏ tím vàng của lễ hội tưng bừng, mê hát chầu văn, mê những buổi lên đồng của các con nhang đệ tử, mê quá nên nhiều khi quên cả về nhà. Có thể nói màu sắc âm thanh của lễ hội mãi về sau vẫn còn ám vào thơ mình, gợi lên cái hương vị hồn quê. Năm ấy mình mười bốn tuổi, đầu tháng Ba Âm Lịch về chơi hội, mưa bay cuối xuân đưa chân phơi phới, đang ngồi xem hầu bóng, chợt thấy một cô gái chắc cũng ang áng tuổi mình, mặc áo cánh sen, thắt lưng hoa lý, chít vành khăn nhung, thả chiếc đuôi gà sau gáy, dáng dong dỏng cao, bước đi thanh thoát, y như vừa bước ra từ một bức tranh tố nữ”.

Nhà thơ trẻ con Nguyễn Bính bèn chạy theo dúi vào tay cô gái có cái thắt lưng hoa lý “ám ảnh chết người” kia mảnh giấy chép mấy câu thơ vừa phóng bút:

Em ở cõi trần hay cõi tiên
Phủ đền nhang khói nức hương em
Xin đi chầm chậm cho theo với
Lộc thánh dâng người một trái tim”.

Không riêng Nguyễn Bính, biết bao mối tình quê lãng mạn, nên thơ đã nảy nụ đâm chồi dưới giàn hoa thiên lý xanh tươi, thơm mát và đi vào từng trang sách để đời của nhóm Tự Lực Văn Đoàn.

pic

Giàn thiên lý

Khi đi học xa nhà, có lẽ tôi cũng quên bẵng mất hoa lý ngày xưa nếu như không có anh bạn học giọng lào khào như mới nuốt bàn chải cước mà đi đâu hễ thấy có đờn ghi-ta là y ta nhảy vô bưng đờn hát ư ử: “Tội nghiệp thằng bé cứ nhớ thương mãi quê nhà/ Giàn thiên lý đã xa, đã rời xa/ Đứa bé lỡ yêu, đã lỡ yêu cô em rồi/ Tình đã quên mỗi sớm mai lặng trôi/… Giờ đã đến lúc tan ánh mặt trời/ Giàn thiên lý đã xa mãi người ơi!/ Lấp đất, hố tôi, lấp với đôi tay cô nàng/ Thì hãy chôn trái tim non buồn thương”.

Tôi chưa từng được nhìn thấy giàn thiên lý thật bên ngoài bao giờ. Theo hình ảnh thì bông thiên lý mọc thành chùm nho nhỏ ở kẽ lá, màu xanh dịu. Lá hình tim, đầu nhọn, mép lá thường cong lên. Bông thiên lý khi nở có màu xanh lục nhạt, cũng có chùm hoa màu vàng nhạt pha xanh. Chợ Sài Gòn thường có bán bông thiên lý, phần nhiều là bông còn nguyên nụ, ít khi có chùm bông nở loe ra, cũng không thấy có bông nở màu vàng. Bông thiên lý được coi như một thứ rau hiếm nên khi bán cân lượng không tính bằng rổ, bằng ký lô, mà tính bằng lạng (gram) với giá không hề rẻ. Mùa nắng, giá bông thiên lý rẻ hơn mùa mưa. Hiện giờ đang tháng Tư, giá bông thiên lý 5 ngàn đồng/lạng, nhưng đến mùa mưa giá tăng đến 25 ngàn đồng/lạng. Có lẽ mùa nắng mới là mùa thiên lý trổ bông nhiều, còn mùa mưa thì hiếm có bông chăng?

pic

Bông thiên lý

Người Sài Gòn mua bông thiên lý về nhặt bỏ phần cây cứng dính theo chùm bông, tức là chỗ nách lá trổ bông ra, còn lại từ bông đến nụ đều lấy hết, không bỏ một chút gì. Rửa sạch bông rồi để ráo, có thể đem xào với thịt heo (thịt bò, tôm, mực), nấu lẩu hải sản, nấu canh. Món bông thiên lý xào ăn ngon nhưng nhiều dầu mỡ quá nên tôi thích nấu canh hơn. Bông thiên lý nấu canh thịt bằm đã ngon, nhưng nấu canh tép (tôm) càng ngon hơn nữa. Mua chừng 200 gram tép lớn bằng ngón tay và 300 gram bông thiên lý là nấu được một tô canh bự ngon lành cho một người ăn suốt cả ngày.

pic

Bông thiên lý xào tỏi

Tép (hoặc tôm) lột bỏ vỏ, rửa sạch để ráo rồi để lên tấm thớt, dùng cái dao phay đập cho tép hơi dập dập một chút thì khi nấu tép mới ngọt nhiều và mềm, ăn ngon hơn tép không đập. Cho một chút dầu ăn vô nồi, chút tỏi phi hơi vàng rồi đổ tép vô xào sơ cho tép hơi săn lại làm mất mùi tanh. Nêm gia vị vô, đảo sơ qua một chút rồi đổ nước vô nồi. Khi nước sôi lên thả bông thiên lý vô, trở đều, nước sôi lên lần nữa thấy bông chín có màu xanh mướt là nhắc nồi xuống. Đừng để sôi lâu quá bông bị chín rục nhão nhừ ăn không ngon. Múc canh nóng ra tô, rắc lên một chút tiêu sọ giã nhỏ là có thể chan canh vô tô cơm trắng nóng xốp ăn được rồi. Bản thân bông thiên lý khi chín có vị ngọt thanh đặc biệt lạ lùng. Vị ngọt của tép hòa với vị ngọt thanh của bông thiên lý, mùi thơm dìu dịu, cái cảm giác bùi bùi khi nhai bông với tép, với cơm cứ làm cho người ăn cứ muốn ăn hoài. Chỉ cần có canh với nước mắm ngon dằm ớt thôi đã có thể lùa được vài tô cơm, mà có thêm cái mẻ kho cá lóc, thịt nạc rắc tiêu thì càng bắt cơm hơn nữa.

Thời buổi “sóng thần giá” đang hoành hành ở Việt Nam, muốn nấu được tô canh bông thiên lý nho nhỏ cũng mất 20 ngàn đồng tép (200 gram), 15 ngàn đồng bông (300 gram), gia vị 5 ngàn đồng, chất đốt 10 ngàn đồng. Vị chi tô canh một người ăn trị giá 50 ngàn đồng, cả nhà gồm 2 vợ chồng và hai đứa con phải nấu ít nhất 2 tô bằng 100 ngàn, một cái giá mà gia đình người lao động bình thường không dám mơ tưởng tới. Còn thưởng thức canh bông thiên lý mùa mưa thì tôi không dám bàn (hay xúi) ai nấu hết, ai có “gan” thì cứ tự thử nghen!

pic

Bông thiên lý nấu cá

Hồi xưa, phụ nữ nông thôn miền Bắc dù nghèo cũng có thể: “Thương chồng nấu cháo le le/ Nấu canh hoa lý, nấu chè hạt sen”. Bây giờ, tôi xin “hiến kế” cho mấy cô, mấy chị thu nhập thấp nhưng “lỡ” có lòng thương chồng con thì nên “mời” mấy anh, mấy chú với mấy cháu “ăn” hàm thụ canh bông thiên lý nấu tép ở đây vậy, chớ biết làm sao?

Tạ Phong Tần

Advertisements
Chuyên mục:Tản mạn
  1. Không có bình luận
  1. No trackbacks yet.

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: