Trang chủ > Tản mạn > TẾT TRUNG THU CỦA AI?

TẾT TRUNG THU CỦA AI?

Bài đã đăng Thời Báo (Canada)

Tôi phát hiện ra rằng, bánh Trung thu “cao cấp” hay “siêu cao cấp” nào có gì là “sáng tạo” hay “ngon”, chẳng qua người ta cố tình gom hết các thứ thực phẩm đắt tiền nhồi nhét chúng hầm bà lằng vào nhân bánh, rồi đặt nó vào những chiếc hộp cầu kỳ, kèm theo chai rượu ngoại, gắn cho nó cái mác “cao”, “siêu”, những cái tên đọc lên nghe “nổ đì đùng” rồi bán với giá trên trời . Người mua bánh, tặng bánh và nhận bánh tặng là để nhằm mục đích khác chớ không phải để thưởng thức cái ngon của bánh. Việt Nam nhiều năm nay, Trung thu không còn là “đặc quyền” của trẻ con, mà Trung thu cũng là một dịp để người lớn quà cáp cho nhau, để “tỏ lòng thành” với các vị “ân nhân”, “đại nhân”, “quan nhân” hoặc “gian nhân”, v.v… Trung Thu đã là của người lớn với những toan tính vị kỷ mất rồi.

Bánh Trung thu của quá khứ

Người Việt thế hệ 6X trở về trước ai mà không biết bài hát Rước đèn tháng Tám:

“Tết Trung Thu rước đèn đi chơi
Em rước đèn đi khắp phố phường
Lòng vui sướng với đèn trong tay

Em múa ca trong ánh trăng rằm

 

Đèn ông sao với đèn cá chép
Đèn thiên nga với đèn bướm bướm
Em rước đèn này đến cung trăng

Đèn xanh lơ với đèn tím tím

Đèn xanh lam với đèn trắng trắng
Trong ánh đèn rực rỡ muôn màu…”

 

 

Hồi xưa, Trung Thu được coi là Tết của trẻ con. Người lớn trong nhà ngoài việc chuẩn bị mâm cổ ngọt cúng trăng còn làm nhiều kiểu lồng đèn cho trẻ cầm tay đi rước đèn. Rằm tháng Tám, gần đến nửa đêm, lúc trăng sáng nhất và tròn nhất, người lớn bày cái bàn ra sân dọn mâm cổ cúng trăng. Trẻ nhỏ đứng vây quanh nhìn mâm cúng thèm thuồng. Sau khi cúng xong, người lớn hạ mâm xuống chia bánh, chia đèn cầy cho trẻ. Trẻ hí hửng thắp đèn cầy gắn vào lồng đèn, tay cầm bọc bánh kẹo, í ới gọi nhau cầm lồng đèn đi ra ngõ. Dưới ánh trăng sáng vằng vặc, con đường đất đỏ có hai hàng me hai bên như rộng hơn, huyền ảo, thần bí hơn. Từng nhóm trẻ con cầm đủ kiểu lồng đèn nhiều màu sắc đi loanh quanh chơi, vừa đi vừa hát “Ánh trăng trắng ngà, có cây đa to, có thằng Cuội già, ôm một mối mơ…”, hoặc so lồng đèn của đứa nào đẹp hơn, và cùng nhau ăn bánh.

Bánh cúng trăng cũng đơn giản lắm, bài hát liệt kê như sau:

Tết Trung Thu bánh quà đầy mâm
Em bé nhà ưa đứng quây quần
Đòi hạt sen bánh dẻo đầy nhân

Em muốn ăn bốn, năm ba phần

 

Ngọt thơm như bánh dẻo bánh nướng
Ngọt cay như mứt gừng mứt bí
Ăn mát lòng lại thấy vui thêm

Hạt dưa nghe cắn nổ lốp đốp

Người vui hoan nói cười hấp tấp
Bao tấm lòng mừng đón trăng rằm”.

 

 

Chỉ vài thứ mứt sen, mứt bí, mứt gừng nhà quê, hạt dưa đỏ cắn tí tách cho vui miệng đã đủ cho người lớn lẫn trẻ nhỏ nói cười hoan hỉ rồi. Khung cảnh Trng thu đơn sơ, giản dị mà thanh bình, hạnh phúc làm sao.

Bánh Trung thu ngày nay

Cách đây chừng chục năm, người ta mua những hộp bánh Trung thu bình thường, sau đó “độn” thêm vào bên trong “giấy” (bạc), “khoẻn” (vàng), “cây” (vàng), “hột” (xoàn)… và biếu dấm biếu dúi sợ người khác trông thấy hộp bánh to sẽ “dị nghị”.

Thời gian gần đây, các nhà sản xuất đã biến bánh Trung thu thành thứ hàng hóa xa xỉ phẩm có giá lên tới hàng triệu đồng.

Từ năm 2004, rộ lên phong trào sản xuất những hộp bánh Trung thu cao cấp “hoành tráng” cả về hình thức lẫn nội dung với giá bán cũng rất là “hoành tráng”. “Chiếc bánh trung thu đầu tiên khuấy động thị trường với giá xấp xỉ ½ lượng vàng là Maxim’s Hoàng Gia do Maxim’s Bakery nhập từ Trung Quốc, vào năm 2004 bánh có giá 3,8 triệu đồng/hộp 8 bánh, thời điểm đó giá vàng khoảng 7- 8 triệu đồng lượng và so với các dòng bánh trung thu cao cấp khác trên thị trường giá loại bánh này cao gấp 40 lần”.

Những năm kế tiếp, các thương hiệu Maxim’s Hoàng Gia, Moon Đế vương, Hoàng Kim Nhập Nguyệt… tiếp tục “làm mưa làm gió” với giá bán bạc triệu mỗi hộp bánh. “Hộp bánh Maxim’s Hoàng Gia nặng cỡ 20kg, mỗi chiếc bánh đều nằm trong 1 hộp inox, nắp hộp nạm bạc chạm trổ các danh lam thắng cảnh nổi danh Trung Quốc như Vạn Lý Trường Thành, Dương Tử Giang, Tử Cấm Thành… Bên dưới hộp bánh là mặt bàn cờ tướng, 2 hộp đựng quân cờ nằm ẩn 2 bên hộp và toàn bộ quân cờ được làm bằng inox”.

Tiếp theo dòng bánh Trung Thu “cao cấp” là dòng bánh “siêu cao cấp” với giá cao ngất ngưởng. Ví dụ: Hộp Moon Đế Vương của Công ty CP Bánh kẹo Anco (Hà Nội) năm 2007 có giá khoảng 3 triệu đồng/hộp. Anco giải thích rằng giá bán cao là do “nhân bánh được làm từ 9  loại thảo dược quý như đông trùng hạ thảo, nhân sâm, bào ngư, vảy tê tê, yến sào… và vỏ hộp được làm bằng gỗ sớ tre, logo trên vỏ hộp xi mạ vàng”. Một số loại như: Hoàng Kim Nhập Nguyệt (Hỷ Lâm Môn), Long Đình Nguyệt Quý (Maxim’s) giá vài triệu đồng/hộp, bánh VIP của các khách sạn lớn tại Sài Gòn và Hà Nội trên dưới 100 USD/hộp…

Trung thu năm nay, theo VnExpress (17/8/2010), “những chiếc bánh có nhân bào ngư, vi cá, hải sâm, sò điệp, tôm càng… với giá 700.000-800.000 đồng một hộp được ưa chuộng hơn mọi năm. Mới đầu mùa nhưng đơn hàng đã dày đặc” dù “giá bánh trung thu năm nay đắt thêm 10% so với năm trước”. “Hộp Đế Nguyệt 960g của Bibica gồm 8 bánh với các hương vị: bào ngư, vi cá, hải sâm, sò điệp sốt XO, tôm wasabi… trong chiếc hộp giả da, ép nhũ ánh kim được nhiều doanh nghiệp đặt hàng làm quà biếu. Trên đó gắn kết hình tượng chùa Một Cột, rồng nhà Lý, giá bán 800.000 đồng, trong khi mức cao nhất năm ngoái khoảng 500.000 đồng”.

Nhân dịp “đại lễ 1.000 năm Thăng Long – Hà Nội”, thị trường bánh Trung thu xuất hiện  sản phẩm thiết kế rồng vàng tinh xảo, hoa văn độc đáo, giá bán thấp nhất cũng 1 triệu đồng, cao là 3 – 4 triệu đồng/hộp.

“Hộp bánh Bạch Kim với rượu Hennessy tại KS Hilton Hanoi Opera có giá 3,5 triệu đồng. Khách sạn Hà Nội tung ra nhiều sản phẩm như Hà Nội Kinh Điển, Thăng Long thiên hỷ, Ngọc tỷ, Tình nông kim cương… Đáng chú ý nhất là bộ hộp bánh Kim Long Kết Nguyệt – Đoàn tụ dưới trăng có giá lên tới 238.8 USD (khoảng hơn 4.6 triệu VNĐ). Những sản phẩm cao cấp đắt tiền (có giá bằng cả tháng lương công chức) chủ yếu làm quà biếu, tặng cho… người lớn”. (Lao Động 13/9/2010)

Một người có kinh nghiệm hơn 20 năm làm bánh Trung thu cho biết, về cơ bản nhân làm bánh đều giống nhau, nhưng bánh của thương hiệu lớn đắt hơn về bao bì, thương hiệu. “Nhiều khi, người ta chỉ cần bán được 1 hộp là thu hồi vốn cho cả 5 hộp là vì thế”, người này nói.

Với dòng bánh Trung thu bình dân thì giá thành một cái bánh ít nhất cũng phải 25 ngàn đồng. “Tại cửa hàng trên phố Bà Triệu, “đại bản doanh” của Công ty Bánh mứt kẹo Hà Nội, bảng niêm yết nêu rõ, giá thấp nhất là bánh dẻo chay 16.000 đ. Còn lại, đều từ 25.000 đ – 48.000 đ/cái”. Đa số người dân thì dùng bánh Trung thu gì? Xin nghe bà Phan Thị Hằng, cán bộ về hưu sống tại khu tập thể Thanh Xuân Bắc nói: “Có lẽ tôi phải tìm mua bánh gia công về cho các cháu thôi chứ mua bánh có thương hiệu thì đắt quá”. Bánh Trung thu gia công là loại bánh gọi là “hàng chợ”, nên không có nhãn mác, bao bì, hạn sử dụng, giá từ 15.000 – 20.000 đ/cái.

Tất nhiên, với những hộp bánh giá khủng bạc triệu thì chẳng trẻ em nào rớ tới được, trừ trẻ em nhà “đại gia”, “đại quan nhân”, trẻ nhà bình dân thì đến nằm mơ cũng “không có cửa” được nhìn thấy, nói gì đến nếm thử một miếng cho biết mùi.

Người quen của tôi có bà con họ làm “quan lớn” ở Sài Gòn. Theo lời người này kể thì năm nào cũng vậy, phu nhân “quan lớn”sau khi “khám điền thổ” kỹ lưỡng tất cả các hộp bánh Trung thu được biếu thì phu nhân chọn ra một lô một lốc hộp bánh gởi về quê phân chia cho bà con dòng họ. Nhờ vậy mà những người bà con của “quan lớn”, tuy quê mùa nhưng vẫn có phúc “hưởng xái” lộc quan nên cũng được biết thế nào là mùi vị bánh “cao cấp” và “siêu cao cấp”. Người quen của tôi cũng được tặng một hộp, bèn lấy ra cắt một miếng mời tôi nếm thử. Tôi cảm thấy mùi vị của đủ thứ “sơn hào hải vị” (thường dùng chế biến đồ nhậu) trong nhân bánh nó chỏi với vị ngọt gắt của đường và bột chận ngang cổ họng. Phải cố gắng “vận 12 thành công lực” tôi mới có thể nuốt trôi miếng bánh xuống bụng để không phải mang tiếng bất lịch sự mà cảm thấy ăn bánh như một cực hình.

Tôi phát hiện ra rằng, bánh Trung thu “cao cấp” hay “siêu cao cấp” nào có gì là “sáng tạo” hay “ngon”, chẳng qua người ta cố tình gom hết các thứ thực phẩm đắt tiền nhồi nhét chúng hầm bà lằng vào nhân bánh, rồi đặt nó vào những chiếc hộp cầu kỳ, kèm theo chai rượu ngoại, gắn cho nó cái mác “cao”, “siêu”, những cái tên đọc lên nghe “nổ đì đùng” rồi bán với giá trên trời . Người mua bánh, tặng bánh và nhận bánh tặng là để nhằm mục đích khác chớ không phải để thưởng thức cái ngon của bánh. Việt Nam nhiều năm nay, Trung thu không còn là “đặc quyền” của trẻ con, mà Trung thu cũng là một dịp để người lớn quà cáp cho nhau, để “tỏ lòng thành” với các vị “ân nhân”, “đại nhân”, “quan nhân” hoặc “gian nhân”, v.v… Trung Thu đã là của người lớn với những toan tính vị kỷ mất rồi.

Tạ Phong Tần

 

Advertisements
Chuyên mục:Tản mạn
  1. vinh
    06/09/2013 lúc 3:57:chiều

    Bài viết này làm tôi suy nghĩ rất nhiều. Nhưng cái gì cũng có mặt tốt của nó, quan trọng là người ta nhận thức và làm như thế nào.Bài viết cần đề cập đến những hình ảnh đẹp trong trung thu , những hình ảnh mà trung thu mang đậm nét là tết của tình thâm…Nhân tiện xin tác giả cho tôi download một hình ảnh ở đầu bài vào bộ sưu tập ảnh của mình,chân thành cảm ơn!

  1. 13/10/2014 lúc 1:04:chiều

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: