Trang chủ > Tản mạn > CON CHÀNG HANG

CON CHÀNG HANG

Jun 19, ’10 11:57 PM

Bài đã đăng Tuần báo Trẻ (Texas, USA)

Một hôm, tôi thấy nó lấy cây dá đào đất quanh nhà, bắt ra những con vật bự bằng ba ngón tay, vừa giống con cua vừa giống con bò cạp, vừa giống con nhện bự với hai cái chân dài rất nhiều lông cũng rất dài, nhìn như “quái vật”. Nó cũng đem nướng rồi đưa tôi ăn. Tôi hỏi: “Con gì ghê vậy?”, nó nói: “Con chàng hang. Chế ăn đi, bổ lắm đó”. Tôi ăn thử, thấy nó giống như mình ăn cua nướng, lại có mùi hăng hăng hôi hôi như mùi bọ xít, nhưng cũng ráng ăn.

Thời gian qua đi, những tháng ngày thiếu đói cũng dần trôi vào ký ức. Trong tôi cũng nhạt nhòa hình ảnh, mùi vị của rắn mối nướng lẫn chàng hang.


Hồi trước năm 75, cha tôi mua gạo chứa trong nhà mỗi lần một lu 100 ký, gạo trắng và ngon, ăn hết lại sang nhà bà Tư Lễ hàng xóm mua tiếp. Lỡ hôm nào nhà hết gạo mà chưa kịp mua, mẹ tôi lại bưng thúng sang lối xóm mượn đỡ chục lít gạo về ăn, lúc nào mua mới đong bưng sang trả lại. Người được trả gạo chỉ cần hỏi: “Trả bao nhiêu dị?”. Tôi trả lời: “Dạ mẹ con trả dì 10 lít”. Bà hàng xóm chỉ cái khạp: “Bưng lại đó đổ vô cho dì đi con” mà không cần phải lường lại coi thiếu đủ ra sao. Lối xóm cũng biết cha tôi thường mua gạo mỗi lần cả lu, nên nhà hết gạo cứ chạy qua chạy lại mượn của nhau ăn rồi trả sau là rất bình thường, xảy ra hàng ngày như cơm bữa.

Sau ngày 30/4/1975 thì không còn cái cảnh bưng thúng đi mượn gạo lòng vòng trong xóm, vì đâu nhà nào có dư mà cho mượn. Những năm 80, sống tại vựa lúa miền Nam mà vẫn đói ơi là đói. Dân thành thị không làm ruộng, mua gạo theo quy định hàng tháng bằng cuốn sổ nhà nước cấp. Nhà nào không có sổ mua gạo là chết đói, bởi lẽ ngoài cửa hàng lương thực của nhà nước, không tư nhân nào được phép bán gạo. Cho nên, thời đó mặt ai có vẻ buồn rầu, ủ ê thê thảm thì thường bị người khác nói đùa rằng: “Mặt như mới bị mất sổ gạo”.

web_psvn_679b.jpg

Michel Segonzac
ngưởi phát hiện ra Yeti crab năm 2005

Khi trúng tuyển vào Đại học, cầm theo tờ giấy báo nhập học, tôi mới được mang theo lên Sài Gòn 13 ký gạo (vừa ẩm, vừa mốc, vừa vàng khè, vừa nhiều thóc nhiều sạn) mà gia đình tôi mua theo chế độ phân phối bằng sổ gạo. Nếu không có cái giấy báo ấy thì sẽ bị đủ thứ lực lượng, hồi đó kêu là “trạm”, gồm Công an, Thuế vụ, Quản lý thị trường, v.v… và v.v… chận xe xét bắt lại vì dám buôn gạo lậu.

Bốn năm Đại học, tôi sống trong ký túc xá của trường, ăn cơm ở bếp ăn tập thể trong trường (bắt chước Liên Xô kêu bằng căn-tin). Gạo do sinh viên đem đến, xấu tốt, đen vàng, khô ẩm gì cũng đổ chung vào một căn phòng nhỏ có duy nhất cái cửa nhỏ xíu cạnh Hội trường lớn dùng làm nhà kho chứa gạo. Hội trường lớn này nguyên là Thánh đường của Giáo xứ Fatima Thủ Đức, còn phòng chứa gạo hình như trước đây nó là cái phòng ngách dùng chứa nhạc cụ, quần áo của Ca đoàn.

Vì gạo lộn xộn như vậy nên không thể nào nấu ra cơm ngon được. Đến giờ cơm, nghe tiếng kẻng đánh teng teng là sinh viên kéo nhau xuống nhà ăn, chìa cái thau nhôm ra, cứ bốn đứa được nhà bếp cân cho hai ký cơm nấu nhão nhoẹt, nát bét cùng với một thau canh (cỡ hai tô) gồm vài chục cọng rau muống cắt khúc cỡ hai ba phân và nước lõng bõng (có thêm chút muối, chút bột ngọt). Món canh chỉ đổi qua đổi lại giữa rau muống, cải ngọt già khú đế nhai đến mỏi hàm, cách nấu thì y chang như nhau. Nhà bếp rất khoái nấu cơm nhão, vừa cân được nặng ký (đỡ hao, dư gạo lấy đem về), vừa dễ nấu. Cá kho thì toàn cá biển (sình đến bốc mùi khai) kho với nước muối, bốn đứa được múc cho hai con cá nhỏ bằng hai ngón tay.

web_psvn_679c.jpg

Một con Yeti crab ở quần đảo Polinesia

Người ta nói “Làm ruộng ăn cơm nằm, nuôi tằm ăn cơm đứng” là sai bét. Đâu chỉ nuôi tằm mới ăn cơm đứng. Những năm này, tôi cũng học được thói quen ăn cơm đứng. Không phải căn-tin không có ghế cho sinh viên ngồi, mà chúng tôi thích dẹp ghế qua một bên, cùng đứng vây quanh cái bàn tròn để ăn cho lẹ. Chớ ngồi ăn chậm, tụi nó “quất” hết là mình bơ mỏ. Lâu lâu có chút đỉnh tiền ở nhà gởi lên, đứa nào mua được bọc mắm cà pháo đem vô ăn chung thì mừng như ăn cỗ. Mấy thằng con trai thích ăn cơm chung với con gái để có thể ăn được nhiều cơm hơn một chút, lại thường được ăn ké thức ăn mua ở ngoài cổng trường đem vô. Tụi bạn tôi nó ăn rào rào như máy xúc, chưa đầy năm phút đã sạch nhẵn không còn gì trên bàn.

Năm 1990, tôi tốt nghiệp trường Đại học Luật về nhà, trắng trẻo thì có trắng trẻo thiệt, nhưng cao 1,55m mà cân nặng có 36 ký, người dài xọc, mỏng lét, giá mà đóng phim vai con ma thì khỏi cần phải hóa trang.

Nhà tôi nằm sâu trong một con hẻm. Nền nhà bằng đất nện. Mái nhà, vách nhà đều được làm bằng lá dừa nước phơi khô. Sau nhà có cái nghĩa địa cổ thời ông Hội đồng Trạch (là ông thân sinh của Công tử Bạc Liêu), mẹ tôi đem chất một đống lá lợp nhà mục (lôi từ mái nhà xuống khi lợp mái mới) trong nghĩa địa để phơi nắng làm củi chụm. Đất ẩm, lá mục, hơi sương, hơi nắng, thỉnh thoảng có mưa… nên đống lá sinh ra rất nhiều côn trùng, trở thành nơi kiếm ăn lý tưởng cho các loài bò sát, ếch nhái.

Thằng em trai tôi có biệt tài bắn giàn thun, phóng lao, ném cá “bách phát bách trúng”. Nó thấy tôi ốm như ma cây thì “tăng cường bồi dưỡng” cho tôi. Nó cầm cái giàn thung ngồi rình ngay đống lá. Lâu lâu, nghe tiếng “bụp” một phát là y như rằng có một con rắn mối màu nâu mập bự, bóng lưỡng giãy đành đạch. Nó ngồi hơn một tiếng đồng hồ, “lượm” chục con rắn mối là chuyện thường. Đem vô nhà, nó đốt bếp lửa than rồi bỏ cả con rắn mối vào nướng từng con một cho đến khi da rắn mối cháy khét đen hết bên ngoài, thịt chín bay mùi thơm phức. Nó lấy đũa gắp ra, xé bỏ lớp da, lột lấy lớp thịt trắng phau, hơi vàng vàng bên ngoài vì lửa, chấm vào chén muối ớt rồi đưa tôi biểu tôi ăn. Thấy tôi nhăn mặt ra chiều “kinh tởm”, nó bèn “thị phạm” bằng cách tự mình thưởng thức, vừa ăn vừa hít hà tấm tắc khen ngon. Tôi nhìn thấy thèm quá nên cũng ăn thử, đúng là thịt rắn mối nướng chấm muối ớt ngon thiệt, vừa thơm, vừa ngọt, vừa dai, vừa mềm, thịt rắn hổ hành cũng không ngon bằng.

Một hôm, tôi thấy nó lấy cây dá đào đất quanh nhà, bắt ra những con vật bự bằng ba ngón tay, vừa giống con cua vừa giống con bò cạp, vừa giống con nhện bự với hai cái chân dài rất nhiều lông cũng rất dài, nhìn như “quái vật”. Nó cũng đem nướng rồi đưa tôi ăn. Tôi hỏi: “Con gì ghê vậy?”, nó nói: “Con chàng hang. Chế ăn đi, bổ lắm đó”. Tôi ăn thử, thấy nó giống như mình ăn cua nướng, lại có mùi hăng hăng hôi hôi như mùi bọ xít, nhưng cũng ráng ăn.

Thời gian qua đi, những tháng ngày thiếu đói cũng dần trôi vào ký ức. Trong tôi cũng nhạt nhòa hình ảnh, mùi vị của rắn mối nướng lẫn chàng hang.
Mấy ngày nay, vào Google tìm hình cá lòng tong, tình cờ, tôi trông thấy hình ảnh con “quái vật” ngày xưa của tôi trên những trang web nước ngoài. Trời trời, con chàng hang đây mà, ký ức buồn vui năm cũ những ngày ăn đói mặc rách xúm nhau ngồi quay quanh lò lửa than nướng chàng hang bỗng ùa về quay quắt, rưng rưng.

Tôi đọc dòng chú thích viết bằng tiếng Anh bên dưới bức ảnh con vật mà thấy mắc cười vô cùng: Crab yéti, tức là cua Yeti vì nó có lông giống như một Yeti (Người Tuyết).

This new species of crab was discovered off the Pacific-Antarctic Ridge in the South Pacific Ocean. It was named Kiwa hirsuta kiwa, after the goddess of shellfish in Polynesian mythology, but has become known as the yeti crab because of its hairy appearance”, và những dòng chú thích khác dịch ra tiếng Việt đại loại như:

Nó đã được phát hiện tại phía đông nam Thái Bình Dương vào tháng 3 năm 2005. Tên Latin là Kiwa hirsuta, từ Kiwa, nữ thần của động vật giáp xác trong thần thoại Polynesia của đảo Phục Sinh. Nhưng các nhà khoa học thì gọi là “tôm hùm ngồi xổm Yeti”. “Nó được xác định là một loài thập túc (5 cặp chân) thuộc họ Anomura… Tuy nhiên, động vật này được phân biệt bởi sự thiếu đôi mắt”. “Toàn bộ bề mặt của các cặp chân phủ nhiều lông dài một cách kỳ quặc”.

Tôi không biết con cua Yeti trong hình có họ hàng gì với những con chàng hang mà mấy đứa em tôi đã từng ăn trước năm 1990, và tôi là đứa được ăn chàng hang nướng sau chót hết. Nếu chúng nó có “bà con” với nhau thiệt thì mấy ông Tây mới phát hiện ra nó, rồi đặt cho nó tên này tên kia lung tung là quá muộn. Người ta đã ăn món chàng hang nướng mòn răng từ hồi năm nẳm rồi mấy cha nội. Ai hổng tin cứ về miền Tây hỏi con chàng hang thì biết liền hà.

Tạ Phong Tần

Advertisements
Chuyên mục:Tản mạn
  1. Không có bình luận
  1. No trackbacks yet.

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: