Trang chủ > Tuyên Ngôn Quốc Tế Nhân Quyền > NHỮNG ĐIỀU CẦN BIẾT VỀ HỘI ĐỒNG BẢO AN LIÊN HỢP QUỐC

NHỮNG ĐIỀU CẦN BIẾT VỀ HỘI ĐỒNG BẢO AN LIÊN HỢP QUỐC

October 17, 2007

Thành viên tuyển cử

Có 10 thành viên khác được bầu chọn bởi Đại hội đồng cho nhiệm kỳ hai năm (và không được bầu lại, phải nhường cho một nước khác trong khu vực mình), khởi đầu từ ngày 1 tháng 1. Mỗi năm có 5 vị trí bị thay thế. Các thành viên được chọn bởi những nhóm các quốc gia trong cùng một khu vực, rồi được phê chuẩn bởi Đại Hội đồng LHQ. Nhóm khu vực châu Phi chọn 2 thành viên; các nhóm Bắc/Nam Mỹ, Á châu và Tây Âu chọn 2 thành viên cho mỗi nhóm; và khu vực Đông Âu chọn cho mình 1 thành viên. Vị trí thứ mười được chọn luân phiên mỗi hai năm một lần giữa các nhóm Á châu, Phi châu mà hiện nay là Phi châu.

Tối ngày 16/10 (giờ Hà Nội), Đại hội đồng Liên Hợp Quốc (LHQ) gồm 192 thành viên đã tiến hành bỏ phiếu bầu Việt Nam làm thành viên không thường trực của Hội đồng Bảo an LHQ (HĐBA).

Cùng với Việt Nam, Đại hội đồng LHQ còn bầu 4 nước khác trong số 7 ứng cử viên vào ghế không thường trực HĐBA, thay cho 5 thành viên mãn nhiệm ngày 31/12/2007 là Congo, Ghana, Peru, Slovakia và Qatar.

Sau 30 năm kể từ khi là thành viên chính thức LHQ (9/1977), Việt Nam sẽ lần đầu tiên trở thành 1 trong 15 thành viên HĐBA – cơ quan duy nhất của LHQ có đủ thẩm quyền đưa ra các quyết định buộc tất cả các thành viên khác phải tuân theo.

Từ ngày 1/1/2008, Việt Nam sẽ thay thế Qatar để thường trực tại LHQ, tham gia các cuộc họp khẩn cấp cùng 14 thành viên khác, nhằm đưa ra các quyết định bảo đảm hoà bình và an ninh quốc tế.

Việt Nam là thành viên không thường trực HĐBA với nhiệm kỳ 2 năm . Như nhiều thành viên khác của HĐBA, Việt Nam cũng sẽ xem xét tham gia lực lượng gìn giữ hoà bình quốc tế của LHQ. (Tiền Phong ngày 17/10/200).


CL&ST xin giới thiệu với các bạn một số điểm khái quát về Hội Đồng Bảo An Liên Hợp Quốc như sau:


Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc là cơ quan chính trị quan trọng nhất và họat động thường xuyên của Liên Hiệp Quốc, chịu trách nhiệm chính về việc duy trì hoà bình và an ninh quốc tế. Những nghị quyết của Hội đồng Bảo an được thông qua mà phù hợp với Hiến chương Liên Hiệp Quốc thì bắt buộc các nước hội viên của Liên Hiệp Quốc phải thi hành. Hội đồng Bảo an không phục tùng Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc.

Mọi nghị quyết của Hội đồng Bảo an chỉ được thông qua với sự nhất trí của 5 nước thành viên thường trực là Hoa Kỳ, Anh, Pháp, NgaTrung Quốc. Mỗi khi có một nghị quyết của Hội đồng Bảo an không được thông qua do 1 nước thường trực bỏ phiếu chống, ta nói rằng nước đó đã phủ quyết.

Ngoài 5 thành viên thường trực, còn có các nước thành viên không thường trực. Từ 1946 đến 1965, Hội đồng Bảo an chỉ có 6 thành viên không thường trực nhưng con số này sau đó được mở rộng lên 10 thành viên với định mức cho mỗi khu vực như sau: châu Phi, châu Á, châu Mỹ, Tây Âu mỗi khu vực 2;Đông Âu: 1 và suất còn lại luân phiên giữa châu Phi và châu Á (hiện đang đến phiên của châu Phi). Các nước thành viên không thường trực được chia thành 2 nhóm với nhiệm kỳ 2 năm xen kẽ nhau, tức mỗi năm có 5 thành viên ra đi để nhường chỗ cho 5 gương mặt mới. Các thành viên hiện tại gồm Argentina,Tanzania, Hy Lạp, Nhật Bản, Đan Mạch, Cộng hoà Congo, Ghana, Peru, QatarSlovakia, trong đó 5 nước xếp đầu sẽ kết thúc nhiệm kỳ vào cuối năm nay.

Cùng với sự đổi thay của thế giới, Hội đồng Bảo an đang đứng trước yêu cầu phải “làm mới bản thân”, trong đó quy mô của số thành viên thường trực là một vấn đề gây tranh cãi. Theo một kế hoạch cải tổ được đề xuất gần đây, số thành viên thường trực có thể sẽ tăng thêm 5 quốc gia nữa, trong đó các ứng cử viên được đề cập nhiều nhất là Đức, Nhật Bản, Brasil, Ấn Độ và 1 quốc gia châu Phi (có thể là Nam Phi hoặc Nigeria). Gần đây, đại diện của một số quốc gia gợi ý rằng có thể 5 thành viên thường trực mới sẽ không được trao quyền phủ quyết. Những đề xuất trên vẫn còn nằm trong vòng tranh cãi.

Phiên họp đầu tiên của Hội đồng Bảo an được triệu tập ngày 17 tháng 1 năm 1946 tại Church House, Luân Đôn.

Thành viên

Thành viên của Hội đồng Bảo an phải có mặt thường trực tại trụ sở LHQ để Hội đồng có thể tổ chức họp bất cứ lúc nào. Yêu cầu này của Hiến chương LHQ được chấp nhận nhằm chỉ ra sự yếu kém của Hội Quốc Liên vì cớ tổ chức đó không có khả năng phản ứng kịp thời khi xảy ra khủng hoảng. Chức vụ Chủ tịch Hội đồng Bảo an chỉ kéo dài một tháng và được bổ nhiệm luân phiên, đảm nhiệm những công việc như thiết lập nghị trình, chủ toạ các buổi họp và xem xét, đôn đốc khi xảy ra khủng hoảng. Chức vụ này được bổ nhiệm theo thứ tự trên bảng chữ cái tên của các thành viên (theo tiếng Anh).

Có hai loại thành viên tại Hội đồng Bảo an: Thành viên thường trực và Thành viên tuyển cử.

Thành viên thường trực

Hội đồng có 5 thành viên thường trực:

Cộng hoà Nhân dân Trung Hoa , Cộng hoà Pháp , Liên bang Nga , Liên hiệp Vương quốc Anh và Bắc Ireland , Hiệp chủng quốc Hoa Kỳ .

Nguyên thủy, các thành viên thường trực được chọn từ những cường quốc chiến thắng sau Đệ nhị Thế chiến: Trung Hoa Dân quốc (Đài Loan), Pháp, Liên Xô, Anh quốc và Hoa Kỳ. Năm 1971, Cộng hoà Nhân dân Trung Hoa được chọn để thế chỗ của Trung Hoa Dân quốc theo nghị quyết 2758 của Đại hội đồng LHQ. Năm 1991, Liên bang Nga giành quyền thành viên LHQ của Liên Xô trước đây, kể cả chiếc ghế thường trực tại Hội đồng Bảo an.

Hiện nay chỉ có năm thành viên này là những quốc gia được phép sở hữu vũ khí hạt nhân chiếu theo Hiệp ước Cấm phổ biến Vũ khí Hạt nhân. Hiệp ước này không có giá trị pháp lý toàn cầu, vì không phải tất cả các quốc gia có vũ khí hạt nhân đều ký phê chuẩn hiệp ước. Mặc dù không phải do sở hữu vũ khí hạt nhân mà các quốc gia này giành được quyền thành viên thường trực, lý do này đôi khi được dùng để biện minh cho vị trí của họ tại Hội đồng. Ấn Độ, Pakistan, có lẽ cả Bắc Triều TiênIsrael (dù Israel chưa bao giờ thừa nhận có vũ khí hạt nhân) là những quốc gia đã thực sự có vũ khí hạt nhân bên ngoài khuôn khổ Hiệp ước Cấm phổ biến Vũ khí Hạt nhân.

Mỗi thành viên thường trực đều có quyền phủ quyết, quyền này có thể được dùng để phủ quyết bất kỳ nghị quyết nào. Một phiếu chống có thể phủ quyết ý kiến của đa số (trên lý thuyết, một phiếu phủ quyết chỉ là một phiếu chống, dù vậy chỉ cần một phiếu chống đồng nghĩa với việc nghị quyết không thể được thông qua).

Thành viên tuyển cử

Có 10 thành viên khác được bầu chọn bởi Đại hội đồng cho nhiệm kỳ hai năm (và không được bầu lại, phải nhường cho một nước khác trong khu vực mình), khởi đầu từ ngày 1 tháng 1. Mỗi năm có 5 vị trí bị thay thế. Các thành viên được chọn bởi những nhóm các quốc gia trong cùng một khu vực, rồi được phê chuẩn bởi Đại Hội đồng LHQ. Nhóm khu vực châu Phi chọn 2 thành viên; các nhóm Bắc/Nam Mỹ, Á châu và Tây Âu chọn 2 thành viên cho mỗi nhóm; và khu vực Đông Âu chọn cho mình 1 thành viên. Vị trí thứ mười được chọn luân phiên mỗi hai năm một lần giữa các nhóm Á châu, Phi châu mà hiện nay là Phi châu.

Các thành viên tuyển cử đương nhiệm (2005-2006) là:

Argentina (Mỹ Latin), Cộng hoà Congo (châu Phi), Đan Mạch (Tây Âu), Hi Lạp (Tây Âu), Ghana (châu Phi), Nhật Bản (châu Á), Peru (Mỹ Latin), Qatar (châu Á), Slovakia (Đông Âu), Tanzania (châu Phi).

Ngày 16 tháng 10 năm 2006, Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc đã bầu Bỉ, Indonesia, Ý, và Cộng hòa Nam Phicho nhiệm kỳ bắt đầu vào ngày 1 tháng 1 năm 2007; ghế thứ năm, được dành cho châu Mỹ La Tinh và đảo Caribbean, được GuatemalaVenezuela tranh cử bất phân thắng bại. Sau 47 lần bầu, Panamađược chọn làm ứng cử viên thỏa hiệp giữa hai bên vào ngày 1 tháng 11.

Cải tổ qui chế thành viên

Lâu nay vẫn có nhiều cuộc tranh luận bàn về việc gia tăng số lượng thành viên thường trực. Các quốc gia mạnh mẽ đòi hỏi cho mình vị trí thường trực tại Hội đồng là Nhật Bản, Đức và Ấn Độ. Trong thực tế, Nhật và Đức là hai quốc gia đóng góp nhiều thứ nhì và thứ ba cho Liên Hiệp Quốc. Mặt khác, Đức và Ấn Độ có mặt trong số các quốc gia góp quân nhiều nhất cho các sứ mạng gìn giữ hoà bình của LHQ.

Tổng Thư ký Liên Hiệp Quốc Kofi Annan đã yêu cầu một nhóm cố vấn nghiên cứu để đưa ra những đề xuất cải tổ LHQ vào cuối năm 2004. Một giải pháp đang được xem xét là nâng số thành viên thường trực lên con số mười. Năm ứng viên được đề cử là Nhật Bản, Đức, Ấn Độ, Brasil (được biết dưới tên Nhóm G4), vị trí còn lại dành cho châu Phi (có phần chắc là Nigeria hoặc Cộng hòa Nam Phi), hoặc là một đại diện từ Liên minh Ả Rập. Ngày 21 tháng 11 năm 2004, nhóm G4 đã ra một thông cáo chung ủng hộ lẫn nhau trong nỗ lực giành bốn vị trí thường trực này, cùng với một vị trí dành cho châu Phi. Pháp và Hoa Kỳ tuyên bố ủng hộ ý định trên. Hiện nay đề xuất này đã được chấp thuận bởi hai phần ba thành viên Đại hội đồng với 128 phiếu.

Quyền phủ quyết

Nghị quyết của Hội đồng Bảo an với 15 thành viên về các vấn đề căn bản – chẳng hạn như nghị quyết kêu gọi đưa ra những biện pháp trực tiếp nhằm giải quyết một tranh chấp – cần có phiếu thuận của 9 thành viên. Một phiếu chống – phiếu phủ quyết – của một thành viên thường trực sẽ ngăn cản việc chấp thuận dự thảo nghị quyết, ngay cả khi bản dự thảo này có đủ số phiếu thuận theo qui định. Không tham gia bỏ phiếu không được xem là phủ quyết. Kể từ lúc ban đầu, Trung Hoa (Đài Loan/Trung Quốc) đã 5 lần sử dụng quyền phủ quyết; Pháp, 18 lần; Nga/Liên Xô, 122 lần; Anh, 32 lần; và Hoa Kỳ, 80 lần. Phần lớn phiếu phủ quyết của Liên Xô được đưa ra trong mười năm đầu tiên của Hội đồng Bảo an. Con số phiếu phủ quyết kể từ năm 1984 là: Trung Quốc, 2; Pháp, 3; Nga, 4; Anh, 10; và Hoa Kỳ, 42.

Quyền lợi các thành viên không thuộc Hội đồng

Một quốc gia thành viên LHQ nhưng không phải là thành viên Hội đồng Bảo an có thể được tham gia các cuộc thảo luận của Hội đồng trong trường hợp Hội đồng xét thấy có liên quan đến quyền lợi của quốc gia này. Trong những năm gần đây, đặc quyền này được giải thích thoáng hơn, cho phép nhiều quốc gia tham dự các cuộc thảo luận của Hội đồng. Các quốc gia không phải thành viên Hội đồng thường được mời tham dự các cuộc họp khi Hội đồng xét thấy có liên quan.

Vai trò của Hội đồng Bảo an

Theo chương Sáu của bản Hiến chương, “Giải quyết các tranh chấp vì mục đích hoà bình”, Hội đồng Bảo an “có thể điều tra bất cứ vụ tranh chấp nào, hoặc bất cứ tình huống nào có thể dẫn đến sự xung đột quốc tế hoặc khơi mào một cuộc tranh chấp”. Hội đồng có thể “đề xuất những thủ tục hoặc phương pháp điều chỉnh” nếu Hội đồng xét thấy tình huống có thể gây nguy hại cho hoà bình và an ninh quốc tế. Những đề xuất này có tính ràng buộc đối với các thành viên LHQ.

Chương Bảy dành cho Hội đồng quyền hạn lớn hơn để chọn lựa biện pháp cần thiết trong những tình huống “đe dọa hoà bình, xâm phạm hoà bình hoặc tiến hành xâm lấn”. Trong những tình huống như thế, Hội đồng không bị giới hạn trong việc đưa ra những đề xuất nhưng có quyền hành động, bao gồm cả việc sử dụng lực lượng vũ trang “để duy trì hoặc phục hồi hoà bình và an ninh quốc tế”. Điều này là nền tảng cho hoạt động quân sự của LHQ tại bán đảo Triều Tiên năm 1950 trong Chiến tranh Triều Tiên và việc sử dụng quân lực liên minh tại IraqKuwait năm 1991. Chiếu theo Chương Bảy các quyết định, như cấm vận kinh tế, có giá trị ràng buộc trên các thành viên LHQ.

Vai trò của LHQ trong nền an ninh chung của quốc tế được định nghĩa bởi Hiến chương Liên Hiệp Quốc, dành cho Hội đồng Bảo an quyền lực để:

– Điều tra bất cứ tình huống nào đe doạ hoà bình quốc tế;

– Đề xuất những thủ tục nhằm giải quyết các tranh chấp cách hoà bình;

– Kêu gọi các quốc gia thành viên gián đoạn hoàn toàn hoặc một phần quan hệ kinh tế cũng như các tiếp xúc viễn thông, bưu chính, hàng không, hàng hải, hoặc cắt đứt quan hệ ngoại giao; và

– Thi hành nghị quyết của Hội đồng bằng các biện pháp quân sự, nếu xét thấy cần thiết.

– Liên Hiệp Quốc đã giúp ngăn chặn nhiều vụ bùng nổ vũ lực quốc tế để không trở thành những xung đột rộng lớn hơn. Tổ chức này cũng giúp mở lối giải quyết những tranh chấp qua thương thảo nhờ chức năng của mình như là một trung tâm thảo luận và thương thuyết, cũng như thông qua các hoạt động được LHQ bảo trợ như sứ mạng tìm hiểu sự thật, các nhà trung gian hoà giải, và những quan sát viên các cuộc ngừng bắn. Lực lượng Gìn giữ Hoà bình của LHQ, với binh sĩ và trang bị được cung ứng bởi các quốc gia thành viên, thường chứng tỏ đủ khả năng hạn chế hoặc ngăn chặn những cuộc xung đột. Chìa khoá dẫn đến những thành công của nỗ lực gìn giữ hoà bình của LHQ là thiện chí của các bên trong một cuộc xung đột muốn tiến tới một giải pháp hoà bình qua một tiến trình chính trị khả thi.

(Theo Bách Khoa Toàn Thư Mở Wikipedia)

Website Bộ Ngoại giao Việt Nam (09/2006) giới thiệu như sau:

Hội đồng Bảo an gồm 15 nước thành viên, trong đó có 5 nước uỷ viên thường trực là: Mỹ, Anh, Pháp, Nga, Trung Quốc và 10 thành viên không thường trực do ĐHĐ LHQ bầu ra với nhiệm kỳ hai năm trên cơ sở phân chia công bằng về mặt địa lý và có tính tới sự đóng góp của những nước này cho tôn chỉ và mục đích của LHQ và không được bầu lại nhiệm kỳ kế ngay sau khi mãn nhiệm.

10 nước thành viên không thường trực được bầu theo sự phân bổ khu vực địa lý như sau: 5 nước thuộc châu Phi và châu Á; 1 nước thuộc Đông Âu; 2 nước thuộc vùng Mỹ Latinh và Caribê; 2 nước thuộc Tây Âu và các nước khác.

  1. lan
    01/09/2017 lúc 9:16:chiều

    Vì sao hội đồng bảo an phải có sự nhất trí của 5 ủy viên thường trực

  1. No trackbacks yet.

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: