Trang chủ > Khoa học pháp lý > ĐẶC ĐIỂM PHÁP LÝ CỦA ĐIỀU 78 BỘ LUẬT HÌNH SỰ

ĐẶC ĐIỂM PHÁP LÝ CỦA ĐIỀU 78 BỘ LUẬT HÌNH SỰ

May 07, 2007

Phản bội Tổ quốc là hành vi của công dân Việt Nam câu kết với nước ngoài nhằm gây nguy hại cho độc lập, chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc. Ví dụ: Bán đất, bán rừng, bán biển… Bán lẻ từng phần hay bán sỉ cả mớ cũng đều phạm tội như nhau.

Cột mốc biên giới Việt – Trung (2001). Ảnh: Báo điện tử Tổ Quốc http://www.toquoc.gov.vn

Điều 78. Tội phản bội Tổ quốc

1. Công dân Việt Nam nào câu kết với nước ngoài nhằm gây nguy hại cho độc lập, chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc, lực lượng quốc phòng, chế độ xã hội chủ nghĩa và Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, thì bị phạt tù từ mười hai năm đến hai mươi năm, tù chung thân hoặc tử hình.

2. Phạm tội trong trường hợp có nhiều tình tiết giảm nhẹ thì bị phạt tù từ bảy năm đến mười lăm năm.

Định nghĩa: Phản bội Tổ quốc là hành vi của công dân Việt Nam câu kết với nước ngoài nhằm gây nguy hại cho độc lập, chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc, lực lượng quốc phòng, chế độ XHCN và Nhà nước CHXHCN Việt Nam.

Như vậy, tội danh này có ĐẶC ĐIỂM PHÁP LÝ như sau:

Chủ thể của tội phạm:

Chủ thể của tội danh này là công dân Việt Nam, tức là người mà theo pháp luật đang có quốc tịch Việt Nam. Nếu người nước ngoài cùng đồng bọn với người Việt Nam thực hiện tội phạm này thì cũng không cấu thành tội này mà có thể cấu thành một tội khác. Ví dụ: tội gián điệp (Điều 80 BLHS), tội phá hoại cơ sở vật chất kỹ thuật của nước CHXHCN Việt Nam (Điều 85 BLHS), v.v….

Theo Điều 12 BLHS, tuổi chịu trách nhiệm hình sự là: “1. Người từ đủ 16 tuổi trở lên phải chịu trách nhiệm hình sự về mọi tội phạm; 2. Người từ đủ 14 tuổi trở lên, nhưng chưa đủ 16 tuổi phải chịu trách nhiệm hình sự về tội phạm rất nghiêm trọng do cố ý hoặc tội phạm đặc biệt nghiêm trọng”. Như vậy, người đủ 14 tuổi và có đầy đủ năng lực hành vi hình sự (không bệnh tâm thần hay các bệnh, khuyết tật khác ảnh hưởng đến khả năng thực hiện năng lực hành vi) nếu phạm vào Điều 78 BLHS thì vẫn phải chịu trách nhiệm hình sự vì đây là tội đặc biệt nghiêm trọng.

Tuy nhiên, trong thực tiễn, xử lý người dưới 18 tuổi về các hành vi xâm phạm an ninh quốc gia đòi hỏi người phạm tội phải có ý thức chính trị rõ ràng. Vì vậy, việc cân nhắc điều kiện tuổi của họ phái rất thận trọng. Có trường hợp người thực hiện tội phạm đặc biệt nguy hiểm xâm phạm an ninh quốc gia, đủ 14 tuổi trở lên, nhưng chưa đủ 16 tuổi, chưa có ý thức chính trị rõ ràng thì không bị xử lý về hình sự. Có trường hợp người thực hiện tội phạm khác xâm phạm an ninh quốc gia (không phải tội đặc biệt nguy hiểm), đủ 16 tuổi trở lên, chưa đủ 18 tuổi, thì cũng không bị xử lý về hình sự, mà cả hai trường hợp trên đều có thể bị xử lý bằng các biện pháp hành chính.

Khách thể của tội phạm:

Khách thể của tội phạm này có tầm quan trọng đặc biệt, đó là độc lập, chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc, là những thành quả cơ bản của cách mạng Việt Nam mà nhân dân Việt Nam dưới sự lãnh đạo của Đảng CSVN và Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đổ nhiều xương máu mới giành được.

Lực lượng quốc phòng, chế độ XHCN là những nhân tố thông qua Nhà nước XHCN Việt Nam bảo đảm cho việc gìn giữ những thành quả cách mạng nói trên. Tổ quốc Việt Nam theo hệ thống pháp luật Việt Nam hiện hành được xác định theo định hướng chính trị là Tổ quốc XHCN, chứ không phải là Tổ quốc chung chung theo những khái niệm khác.

Mặt khách quan của tội phạm:

Bộ Luật Hình sự nước CHXHCN Việt Nam coi phản bộ Tổ quốc là tội phạm nguy hiểm hàng đầu trong số các tội đặc biệt nguy hiểm xâm phạm an ninh quốc gia. Điều 76 Hiến Pháp 1992 (sửa đổi bổ sung ngày 25/12/2001) quy định: “Công dân phải trung thành với Tổ quốc. Phản bội Tổ quốc là tội nặng nhất”.

Từ “câu kết” có nguồn gốc Hán Việt, là sự kết hợp giữa hai từ độc lập “câu” và “kết” theo cách diễn đạt của tiếng Việt, còn người Trung Hoa chính quốc không dùng cụm từ “câu kết”. Theo Từ điển Trung-Việt (NXB Khoa học-Xã hội Hà Nội, năm 2000), “câu” ( ) có nghĩa là: bắt bớ hoặc giam giữ; trói buộc, câu thúc; không thay đổi; hạn chế. “Kết” ( ) là: thắt nút; kết, bó; liên kết, kết hợp. Như vậy, có thể hiểu hành vi câu kết là sự quan hệ qua lại rất chặt chẽ, gắn bó, hạn chế giữa hai hay vài cá nhân, tổ chức với nhau. Mối quan hệ chặt chẽ này ràng buộc lẫn nhau, quyền và nghĩa vụ của người này cũng quyết định quyền và nghĩa vụ của người kia và ngược lại. Tính chất mối quan hệ này chặt chẽ, bên này không thể thiếu bên kia và ngược lại, cũng giống như quan hệ “môi hở răng lạnh” vậy.

Vì vậy, việc một người có ý định liên hệ với nước ngoài, cử người ra nước ngoài để tìm cách liên hệ hay quen biết, kết bạn, kết hôn, nhận làm con nuôi, cha mẹ nuôi, anh chị em nuôi, nhận đồng hương, đồng niên với người nước ngoài và người Việt Nam định cư ở nước ngoài (có quốc tịch nước ngoài) để vui chơi hay nhằm những mục đích cá nhân, mục đích xã hội khác thì không phải là hành vi câu kết.

Điều 10 Bộ Luật Tố Tụng Hình sự (2003) quy định: “ Trách nhiệm chứng minh tội phạm thuộc về các cơ quan tiến hành tố tụng. Bị can, bị cáo có quyền nhưng không buộc phải chứng minh là mình vô tội ”.

Dấu hiệu bắt buộc của tội phạm này là hành vi “câu kết”, nếu cơ quan tiến hành tố tụng không chứng minh được bị can, bị cáo có hành vi “câu kết” thì không đủ yếu tố cấu thành tội phạm này.

Hành vi “câu kết với nước ngoài” được thể hiện như: có bàn bạc với nước ngoài về mưu đồ chính trịvà để thực hiện các mặt khác (kế hoạch, tổ chức, hình thức hoạt động…); nhận sự giúp đỡ của nước ngoài (tiền của, vũ khí, lợi ích vật chất khác…); hoạt động dựa vào thế lực nước ngoài hoặc tiếp tay cho nước ngoài, nhằm mục đích “gây nguy hại cho độc lập, chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc, lực lượng quốc phòng, chế độ XHCN và Nhà nước CHXHCN Việt Nam”. Nếu cơ quan tiến hành tố tụng không chứng minh được bị can, bị cáo có mục đích “gây nguy hại…” thì không đủ yếu tố cấu thành tội phạm.

Tội phạm này đã gây nguy hại (như đã công khai, trắng trợn hoạt động gây ảnh hưởng chính trị xấu, gây tổn thất về vật chất, tinh thần cho xã hội) hoặc có khả năng gây nguy hại (hoạt động lén lút, bí mật, trên quy mô nhỏ và trong phạm vi hạn chế) cho việc gìn giữ những thành quả của cách mạng Việt Nam.

Đây là tội danh có cấu thành hình thức. Tội phạm hoàn thành từ thời điểm có hành vi câu kết với nước ngoài nhằm mục đích gây nguy hại cho độc lập, chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc, lực lượng quốc phòng, chế độ XHCN và Nhà nước CHXHCN Việt Nam, không cần phải có hậu quả xảy ra.

Mặt chủ quan của tội phạm:

Tội phạm được thực hiện do cố ý nhằm gây nguy hại cho độc lập, chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc, lực lượng quốc phòng, chế độ XHCN và Nhà nước CHXHCN Việt Nam.

Người thực hiện những hành vi nghiêm trọng có thể nhằm vào một vài mục tiêu nói trên, nhưng mục đích cuối cùng là nhằm thay đổi chế độ chính trị, kinh tế, xã hội hiện tại, lật đổ chính quyền, nội dung quan trọng nhất của mục đích chống chính quyền nhân dân.

Đây là dấu hiệu bắt buộc, phải được xác định rõ. Nếu cơ quan tiến hành tố tụng không chứng minh được bị can, bị cáo thực hiện hành vi do cố ý, và không chứng minh được mục đích cuối cùng cuối cùng là nhằm thay đổi chế độ chính trị, kinh tế, xã hội hiện tại, lật đổ chính quyền; thì dù hành vi có gây nguy hại nhưng có thể cấu thành một tội phạm khác chớ không cấu thành tội phạm này.

Tất nhiên, khi muốn kết luận cá nhân nào đó có mục đích nhằm thay đổi chế độ chính trị, kinh tế, xã hội hiện tại, lật đổ chính quyền, v.v… thì mục đích ấy phải được thể hiện bằng hành động cụ thể, không được áp đặt, suy diễn theo hướng có tội. Nếu không có chứng cứ để chứng minh cho mục đích của bị can, bị cáo thì cơ quan tiến hành tố tụng phải thực hiện nguyên tắc suy đoán vô tội.

Tạ Phong Tần

Advertisements
Chuyên mục:Khoa học pháp lý
  1. Không có bình luận
  1. No trackbacks yet.

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: